गरिब किसानको छोरादेखि विश्वव्यापी लजिस्टिक्स उद्यमीसम्म

काठमाडौं— झापाको शिवसताक्षीमा किसान परिवारमा जन्मिएको एउटा बालकले कुनै दिन संसारका विभिन्न देशमा रहेका नेपालीलाई एउटै सप्लाइ चेनमार्फत जोड्ने सपना देख्ला भन्ने कल्पना सायद त्यतिबेला कसैले गरेको थिएन।

परिवारको आर्थिक अवस्था कमजोर थियो। अवसर सीमित थिए। तर अभावसँगै हुर्किएको त्यही बालकमा केही फरक गर्ने हुटहुटी थियो।

आज त्यही बालक तुलसी उप्रेती हङकङमा स्थापित AG Express International Parcel Delivery का संस्थापक तथा प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (CEO) छन्। झापाको ग्रामीण परिवेशबाट सुरु भएको उनको यात्रा अहिले हङकङदेखि काठमाडौं र त्यहाँबाट विश्वका विभिन्न मुलुकसम्म फैलिएको लजिस्टिक्स व्यवसायसँग जोडिएको छ।

यो केवल एउटा कम्पनी स्थापना गरेको कथा होइन। यो अभाव, वैदेशिक रोजगारी, असफलता, जोखिम र निरन्तर प्रयासलाई उद्यमशीलतामा बदल्ने यात्राको कथा हो।

इटहरीबाट सुरु भएको फराकिलो सपना
उप्रेतीले इटहरीमा माध्यमिक शिक्षा पूरा गरे। त्यसपछि त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट समाजशास्त्र अध्ययन गरे।

विद्यार्थी जीवनदेखि नै उनी सामाजिक न्याय, असमानता र भ्रष्टाचारविरुद्धका अभियानमा चासो राख्थे। समाजलाई नजिकबाट बुझ्ने क्रममा उनले एउटा कुरा महसुस गरे—अवसरको अभाव मानिसको क्षमताभन्दा ठूलो बाधा बन्न सक्छ।

तर त्यही अभावलाई उनले आफ्नो यात्राको अन्त्य होइन, सुरुआत बनाए। सन् २०१३ मा रोजगारीको खोजीमा हङकङ पुगेपछि उनको जीवनले नयाँ मोड लियो।

हङकङ पुगेपछि उनले कुनै ठूलो कार्यालयमा व्यवस्थापकको हैसियतबाट काम सुरु गरेका थिएनन्। निर्माण क्षेत्रदेखि फ्याक्ट्री र रेस्टुरेन्टसम्मका विभिन्न काम गर्दै उनले त्यहाँको बजार, श्रम संस्कृति र व्यवसायिक वातावरण बुझ्दै गए।

विदेशमा पसिना बगाउँदै गर्दा उनको मनमा भने एउटा प्रश्न निरन्तर घुमिरहन्थ्यो—अरूका लागि काम गरेर मात्र होइन, आफैंले केही सिर्जना गर्न सकिँदैन? त्यही प्रश्न विस्तारै उद्यमशीलताको यात्रामा बदलियो।

रोजगारीबाट उद्यमशीलतातर्फ
हङकङमा काम गर्ने क्रममा उप्रेतीले व्यवसायका सम्भावना खोज्न थाले। त्यसक्रममा Papaya Engineering, Ambala Group हुँदै ई–कमर्स प्लेटफर्म AmbalaAsia सम्मको यात्रा तय गरे। हरेक व्यवसायले उनलाई फरक अनुभव दियो।

बजार कसरी बुझ्ने? ग्राहकको आवश्यकता कसरी पहिचान गर्ने? सामान कहाँबाट कहाँसम्म पुर्‍याउने? डिजिटल प्लेटफर्म र भौतिक सप्लाइ चेनबीच कसरी सम्बन्ध स्थापित गर्ने?

यी प्रश्नहरूको व्यावहारिक उत्तर खोज्दै जाँदा उनको रुचि विस्तारै लजिस्टिक्स क्षेत्रमा केन्द्रित हुन थाल्यो।

कोभिडले दिएको धक्का र नयाँ सुरुआत

उद्यमशीलताको बाटो सधैं उकालो हुँदैन। कोभिड–१९ महामारीका बेला विश्वव्यापी आपूर्ति शृंखला प्रभावित भयो। आवागमनमा प्रतिबन्ध लाग्यो। अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार र ढुवानी प्रणालीमा ठूलो अवरोध आयो। उप्रेतीले पनि त्यसको असर प्रत्यक्ष भोगे। तेस्रो पक्ष लजिस्टिक्स (3PL) व्यवसायमा ठूलो क्षति बेहोर्नुपर्‍यो।

तर त्यही संकट उनको अर्को ठूलो निर्णयको कारण बन्यो।

अरूको संरचनामा निर्भर भएर लजिस्टिक्स सञ्चालन गर्नुभन्दा आफ्नै प्रणाली निर्माण गर्ने निष्कर्षमा उनी पुगे।

त्यसपछि स्थापना भयो—AG Express International Parcel Delivery। ‘One Parcel to One Container’

आज AG Express ले हङकङ र काठमाडौंलाई प्रमुख आधार बनाएर अन्तर्राष्ट्रिय पार्सल तथा लजिस्टिक्स सेवामा आफ्नो नेटवर्क विस्तार गरिरहेको जनाएको छ।

कम्पनीका अनुसार ४० भन्दा बढी देशमा पार्सल, कार्गो, LCL/FCL, वेयरहाउस, कस्टम क्लियरेन्स तथा ई–कमर्स लजिस्टिक्सलगायत सेवा उपलब्ध गराउने लक्ष्यसहित कम्पनी अघि बढिरहेको छ।

उप्रेतीको दीर्घकालीन अवधारणा एउटा पार्सल पठाउने व्यवसायमा मात्र सीमित छैन। उनको दृष्टि छ—“One Parcel to One Container.” अर्थात्, एउटा व्यक्तिले विदेशमा रहेका आफन्तलाई पठाउने सानो पार्सलदेखि नेपालबाट विश्व बजारमा जाने ठूलो व्यावसायिक कन्टेनरसम्म एउटै लजिस्टिक्स इकोसिस्टम निर्माण गर्ने।

यसको केन्द्रमा छन्—नेपाल, नेपाली उद्यमी र विश्वभर फैलिएको नेपाली डायस्पोरा।

नेपाल र डायस्पोराबीचको सप्लाइ चेन

विश्वका विभिन्न मुलुकमा नेपाली समुदायको उपस्थिति बढ्दै गएको छ। त्यससँगै नेपालबाट विदेशमा जाने र विदेशबाट नेपाल आउने सामानको प्रवाह पनि बढिरहेको छ।
तर सानो पार्सलदेखि व्यावसायिक कार्गोसम्मको लजिस्टिक्स प्रणाली अझै धेरैका लागि जटिल छ।

यही ठाउँमा अवसर देखेका छन् उप्रेतीले। उनको सोचमा लजिस्टिक्स भनेको सामान एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा पुर्‍याउने मात्र काम होइन। यो उत्पादक, विक्रेता, ग्राहक, ई–कमर्स प्लेटफर्म, गोदाम, भन्सार र अन्तर्राष्ट्रिय बजारलाई एउटै प्रणालीमा जोड्ने सप्लाइ चेन इन्फ्रास्ट्रक्चर हो।

त्यसैले AG Express लाई उनी केवल कुरियर कम्पनीको रूपमा होइन, विस्तारै 3PL लजिस्टिक्स नेटवर्कका रूपमा विकास गर्न चाहन्छन्।

झापाको किसान परिवारदेखि हङकङको बोर्डरूमसम्म
तुलसी उप्रेतीको कथाको सबैभन्दा महत्वपूर्ण पक्ष उनको गन्तव्यभन्दा पनि यात्रा हो। झापाको किसान परिवारमा जन्मिएका उनले आर्थिक अभाव देखे। इटहरीमा अध्ययन गरे। त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा समाजशास्त्र पढे।

सामाजिक अभियानमा सक्रिय भए। रोजगारीका लागि हङकङ पुगे। निर्माण, फ्याक्ट्री र रेस्टुरेन्टमा काम गरे। व्यवसाय सुरु गरे। जोखिम लिए। महामारीमा क्षति बेहोरे। अनि त्यही अनुभवबाट नयाँ कम्पनी निर्माण गरे।

यो यात्राले एउटा सामान्य सन्देश दिन्छ—उद्यमशीलता केवल पुँजीबाट सुरु हुँदैन, दृष्टिकोणबाट सुरु हुन्छ। अवसरको खोजीमा विदेश पुगेको एउटा नेपाली युवाले अन्ततः विदेशमै आफ्नो व्यवसायिक पहिचान निर्माण गर्दै नेपाललाई आफ्नो सप्लाइ चेनको केन्द्रमा राख्ने प्रयास गरिरहेको छ।

अबको लक्ष्य : नेपाललाई लजिस्टिक्स हब बनाउने सपना

उप्रेतीको महत्वाकांक्षा AG Express लाई एउटा अन्तर्राष्ट्रिय पार्सल कम्पनीका रूपमा सीमित राख्ने छैन। नेपालको बढ्दो ई–कमर्स बजार, विदेशमा रहेका नेपालीको ठूलो नेटवर्क र अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारको सम्भावनालाई जोडेर नेपाललाई क्षेत्रीय लजिस्टिक्स नेटवर्कमा जोड्ने नको लक्ष्य छ।

त्यसका लागि आधुनिक वेयरहाउस, डिजिटल ट्र्याकिङ, कस्टम क्लियरेन्स, अन्तर्राष्ट्रिय कार्गो तथा ई–कमर्स लजिस्टिक्सलाई एउटै संरचनामा जोड्ने अवधारणा अघि सारिएको छ।

झापाको खेतबाट सुरु भएको उनको जीवनयात्रा अहिले हङकङको अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारिक संसारसम्म पुगेको छ। तर उप्रेतीका लागि यो यात्राको अन्तिम गन्तव्य अझै आएको छैन। कहिल्यै अभावसँग संघर्ष गरेको एउटा किसानको छोरो अहिले संसारभर सामान पुर्‍याउने व्यवसाय बनाउँदैछ।

र उनको सपनाको केन्द्रमा छ— एउटा पार्सलदेखि एउटा कन्टेनरसम्म, नेपाललाई संसारसँग जोड्ने आफ्नै सप्लाइ चेन। “One Parcel to One Container” — यही नारासँगै तुलसी उप्रेतीको उद्यमशील यात्राको अर्को अध्याय सुरु हुँदैछ।

यदि चाहनुहुन्छ भने यसलाई अझ खोजमूलक/प्रिमियम म्यागजिन फिचर शैलीमा पनि बनाउन सकिन्छ—जहाँ तुलसीको बाल्यकाल, हङकङको संघर्ष, पहिलो व्यवसाय, कोभिडमा भएको क्षति, AG Express को कारोबार/नेटवर्क, नेपालमा रोजगारी सिर्जना र आगामी लगानीलाई छुट्टाछुट्टै कथात्मक अध्यायमा विस्तार गर्न सकिन्छ।